Hà Giang – vùng đất của núi non sông nước sở hữu nhiều cái nhất, trong đó nổi tiếng nhất chính là con đèo Mã Pí Lèng – một trong “Tứ đại đỉnh đèo” của vùng núi phía Bắc. Tuy nhiên ít người biết được bên dòng sông Nho Quế dưới đỉnh Mã Pí Lèng có một khúc hẻm vực mang tên hẻm Tu Sản, thu hút nhiều khách du lịch Tour Hà Giang đến khám phá. Vậy hẻm vực này có gì đặc biệt đến vậy? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu nhé!

Truyền thuyết về Hẻm Tu Sản - Hà Giang

Người ta kể rằng, ngày xửa ngày xưa lúc đất trời mới hình thành, quả núi nơi đây vẫn còn nguyên vẹn chưa bị chia cắt làm đôi, nước từ trên đồi chảy xuống thì bị đọng lại bên kia quả núi. Đằng này thì chưa có sông, có đất đá hay cỏ cây, mọi thứ đều trơ trụi hoang tàn. Bỗng một ngày thần Sông nghĩ ra một ý liền trao đổi với thần Núi nằm lệch qua một bên để nước sông có thể chảy được và làm tươi mát cho vùng núi khô hạn đáng thương kia. Nào ngờ thần Núi ích kỷ, cứ giả vờ không nghe im ỉm nằm im một chỗ.

Thần Sông thấy vậy liền tâu lên Ngọc Hoàng, hiểu rõ sự tình Ngọc Hoàng liền ra lệnh cho thần Núi nằm lệch sang một bên. Với bản tính cố chấp, thần Núi vẫn cứ giả vờ không nghe không biết, nằm ngủ im ỉm, ngủ mãi từ mùa này qua mùa nọ từ đông sang hè rồi từ hè sang đông. Ngọc Hoàng thấy vậy, nhân một đêm mưa to gió lớn liền lệnh cho Thiên Lôi xử trí. Đêm đấy bầu trời cứ chớp nháy không thôi, gió thổi mạnh liên tục trên các ngọn đồi. Đến thời cơ, Thiên Lôi bổ một cú thật mạnh vào quả núi làm rung chuyển đất trời.

Ngọn núi vỡ ra làm đôi, chỗ nước tồn đọng không biết từ năm tháng nào cứ ồ ạt đổ xuống, nước chảy đến đâu làm cây xanh tới đó. Chỉ trong một đêm mà nơi khô cằn trơ trọi bên đây đã xanh mướt một màu, ngập tràn sức sống.

Dòng nước cứ chảy, chảy mãi giữa hẻm núi rồi thành dòng sông Nho Quế ngay nay. Chia cắt ngọn núi thành núi thành đôi, một bên là Mã Pí Lèng và một bên là dãy Săm Pun.

Vẻ đẹp hùng vĩ của Hẻm Tu Sản - Hà Giang

Mã Pí Lèng, hay Mả Pí Lèng, nghĩa là “sống mũi ngựa” theo tiếng H’Mong, chỉ độ dốc và hiểm trở của những ngọn núi, con đường dựng đứng như sống mũi ngựa. Con đèo vượt đỉnh núi Mã Pí Lèng có độ cao khoảng 1.200m, thuộc Cao Nguyên Đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Trước đây, người ta chỉ có thể đi bộ, băng rừng leo núi. Trong vòng 6 năm (1959 – 1965), hàng vạn thanh niên xung phong đã đục đẽo từng chút từng chút một, tạo nên “con đường Hạnh Phúc” dài 20km, mà riêng đoạn đèo Mã Pí Lèng đã được khai thông trong 11 tháng. Đoạn đèo này tuy không dài nhưng là con đèo hiểm trở nhất, cũng được ví như “vua của các cung đèo Việt Nam”.

Vượt qua hàng cây số quanh co, khúc khuỷu, để rồi khi đứng ở trạm dừng chân, bạn sẽ được trải nghiệm cảm giác vỡ òa trước không gian hùng vĩ, núi đồi trùng trùng điệp điệp, để rồi tận hưởng “hạnh phúc” với mây lướt qua kẽ tay, đẹp như chính cái tên “hạnh phúc” được đặt cho con đường này vậy.




Đứng từ đèo Mã Pí Lèng nhìn xuống chính là con sông Nho Quế mềm mại như dải lụa màu ngọc bích. Dòng sông xinh đẹp này bắt nguồn từ tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, chảy hướng tây bắc – đông nam xuống xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Xuôi theo hẻm vực Tu Sản, chảy tiếp qua núi Mã Pí Lèng đến Mèo Vạc thì sông Nho Quế tách ra làm 2 nhánh, chảy sang địa phận Cao Bằng, tiếp tục cuộc hành trình nhập vào sông Gâm tại ngã ba Nà Mát.

Sông Nho Quế ào ạt, mạnh mẽ nhưng lại có những khúc sông dịu êm, nhẹ nhàng, nhất là đoạn sông chảy qua hẻm Tu Sản và đèo Mã Pì Lèng.

Hẻm Tu Sản được mệnh danh là hẻm vực sâu nhất Đông Nam Á, với chiều cao vách đá lên đến 800m, dài 1,7km và sâu gần 1km, là kỳ quan độc nhất vùng cao nguyên đá Đồng Văn. Hẻm vực này là sản phẩm của sự kiến tạo kỳ diệu từ hàng triệu năm trước, khi nơi đây còn chìm trong lòng đại dương mênh mông. Trong quá trình thay đổi của vỏ Trái Đất, nước rút đi, bào mòn, để lại di sản địa chất độc nhất vô nhị này cho tới giờ.




Chỉ vài năm trước đây thôi, khi mà dòng sông Nho Quế chưa bị chặn làm đập thủy điện, có rất ít người tiếp cận được chân vực Tu Sản dựng đứng hiểm trở. Nhà dân gần hẻm vực nhất cũng phải cách đến cả trăm mét khiến du khách đi tour Hà Giang chỉ có thể nhìn ngắm kỳ quan này từ đèo Mã Pí Lèng mà thôi. Tuy nhiên hiện tại đập thủy điện đã chặn lại, khiến dòng sông Nho Quế hiền hòa hơn, yên ả hơn, người dân ở đây đã dùng thuyền máy, tận dụng lợi thế du lịch mà đưa đón khách tham quan hẻm vực này.

Từ cuối đường đèo Mã Pí Lèng xuống đến sông Nho Quế dài khoảng 12km. Bạn có thể đi xe máy hoặc ô tô khoảng 30 phút là đến nhưng nhiều người đã đi tour Hà Giang từ Hà Nội về đều truyền kinh nghiệm nên đi đoạn đường này bằng xe máy hoặc đi bộ bởi chiều rộng đường hẹp, lên xuống mấp mô ngoằn nghoèo. Tuy có hơi mệt nhưng khi xuống đến sông Nho Quế, bạn sẽ được thiên nhiên “tặng thưởng” cho niềm khoan khoái, xua tan đi hết mệt mỏi. Đến bến thuyền, đi thuyền khoảng 20 phút là hẻm vực này sẽ hiện ra ngay trước mắt bạn, cao ngút, sừng sững, hùng vĩ. Nếu du lịch Hà Giang vào tháng 2, tháng 3, bạn sẽ thấy cả 2 bên bờ sông Nho Quế rực lên sắc đỏ hoa gạo, cùng màu xanh ngọc của nước, và màu đất đỏ trầm mặc xen giữa khoảng đá vôi trắng tạo nên bức tranh núi rừng đại ngàn tuyệt đẹp vô cùng.




Một điều thú vị khác nữa về hẻm Tu Sản, đây là nơi có đàn khỉ mốc khoảng 30-40 con sinh sống. Chúng ở trên những hốc đá cheo leo hoặc ẩn trong những lùm cây rậm rạp. Cũng bởi tập tính này mà đàn khỉ mốc không bị hoạt động săn bắt đe dọa. Đi tour Hà Giang từ Hà Nội đến đây, có thể bạn sẽ may mắn bắt gặp chúng đấy!