- Đền Bắc Lệ (hay Công Đồng Bắc Lệ) thuộc xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Theo báo điện tử VOV, ngôi đền thờ bà chúa Thượng Ngàn – một trong 3 vị được thờ phụng trong tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam.
1. Đôi nét về Đền Công Đồng Bắc Lệ
 - Đền Bắc Lệ là một ngôi đền cổ còn xót lại ở nước ta nằm trên xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng tỉnh Lạng Sơn. Theo sử sách, đền được xây dựng vào khoảng thế kỷ XVI-XVII. Ngôi đền được bao bọc xung quanh là những cây cổ thụ. Thiết kế bên trong lẫn bên ngoài đền mang đậm nét cổ kính rêu phong cùng với kiến trúc cổ xưa là những đồ cổ có giá trị như 9 bức tượng lớn nhỏ làm từ gỗ mít, những bức hoành phi, câu đối được chạm trổ tinh tế…
 - Nơi đây còn được coi là một trong ba nơi thờ chính của Mẫu Thượng Ngàn. Được biết đến là một trong tám ngôi đền linh thiêng nhất Việt Nam. Nơi đây còn được coi là một trong ba nơi thờ chính của Mẫu Thượng Ngàn thuộc Tam tòa Thánh Mẫu trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt Nam: Mẫu Thượng Thiên cai quản miền trời; Mẫu Thượng Ngàn cai quản miền rừng núi; Mẫu Thủy (Mẫu Thoải) cai quản miền sông nước


 
- Đền là nơi thờ Bà Chúa Thượng Ngàn hiển linh cai quản miền rừng núi. Ngoài thờ bà Chúa Thượng Ngàn trong đền còn thờ Chầu Bé, đây chính là các cô, các cậu trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt. Theo truyền thuyết đây là một nhân vật có thật sống ở vùng Bắc Lệ thay mặt thánh Mẫu thực hiện những tâm nguyện của mọi người.
 - Ngoài cầu tình duyên ngôi đền còn được nhiều người tìm đến thắp hương với mong muốn, dâng sớ, cầu lộc, cầu tài, bình an, cầu công thành danh toại. Đôi lúc đến đây chỉ cần sự thanh thản chút bỏ mọi muộn phiền của cuộc sống cùng ngắm cảnh miền sơn cước, nghe chầu văn.
2. Đường đến Đền Công Đồng Bắc Lệ
 - Đền Bắc Lệ hay đền Công Đồng Bắc Lệ, cách thành phố Lạng Sơn khoảng 80 km về phía Nam. 
* Để đến đền Bắc Lệ, bạn có thể lựa chọn xe máy hoặc xe khách:
- Xe máy: đi theo hướng đường cao tốc Hà Nội – Bắc Giang, qua Bắc Giang khoảng 35 km đến thị trấn Hữu Lũng, Lạng Sơn, đến ngã tư có đèn giao thông rẽ phải, chạy tiếp khoảng 3 km qua cầu Na Hoa rồi rẽ trái đi tiếp gần 10 km nữa là tới.
- Xe khách: bạn có thể bắt xe đi Lạng Sơn ở các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát, Yên Nghĩa, Gia Lâm.
3. Không gian kiến trúc Đền Công Đồng Bắc Lệ
 - Từ dưới chân đồi đi lên, chúng ta đi qua cổng Tam Quan uy nghi, tráng lệ chúng ta sẽ bước vào không gian đền. Bên trái đền là miếu Chầu Bé Bắc Lệ. Trước kia, miếu thờ Chầu Bắc Lệ ở một khoảnh đất bằng phẳng sát bờ suối Bắc Lệ, nay mới chuyển lên đây. Trong miếu có tượng Chầu Bé và tượng Cô Bé Bắc Lệ và tượng Cậu Bé Bắc Lệ. Đây là hai cô cậu hầu cận của Chầu Bé.
 - Bất kỳ ai muốn lên chiêm bái, cầu đảo Mẫu Thượng Ngàn nơi đâu đều phải thắp hương ở miếu Chầu Bé để xin Chầu có lời tâu đối lên Cửa Mẫu cùng chư thánh tại đền.


 
- Sau khi thắp hương ở miếu Chầu Bé, ta đi thêm khoảng chục bậc thang nữa là lên đến đền chính. Đền chính được xây theo kiểu chữ Đinh gồm tiền tế và hậu cung, đền mới được xây mới lại nhưng vẫn giữ được nét uy nghi và phong cách kiến trúc cũ.
 - Trên mái đền chính có đắp “Long triều lưỡng nghi”. Lưỡng nghi tượng trưng cho trời và đất, âm và dương, âm dương hài hòa sẽ sinh vạn vật. Nhà bái đường gồm 5 gian. 3 gian ngoài thờ Ngũ Vị Tôn Quan. Phía trên cung thờ Ngũ Vị tôn Quan là bức hoành phi đề: “Hưng Tiên Hiền Từ”. Hai bên thờ đôi câu đối:
                                                         "Quốc sắc thiên hương nhân gian thánh nữ
                                                           Băng cơ ngọc cốt thế thượng thần tiên".
- Tạm dịch:
                                                          "Sắc nước hương trời nhân gian thánh nữ
                                                           Mặt hoa da phấn thượng giới thần tiên".
 - Cung đệ nhị thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế. Tượng Ngọc Hoàng đặt trang trọng ở chính giữa, hai bên có tượng quan Nam Tào – Bắc Đẩu đứng hầu. Phía trước ban thờ Ngọc Hoàng là Ban Tứ Phủ Thánh Hoàng với tượng Thánh Hoàng Bảy, Thánh Hoàng Mười.
4 .Giá trị tâm linh của Đền Công Đồng Bắc Lệ
 - Đền Công Đồng Bắc Lệ được coi là một trong ba nơi thờ chính của Mẫu Thượng Ngàn. Ba nơi thờ chính của Mẫu Thượng Ngàn là Đền Mẫu Đông Cuông, Đền Suối Mỡ, Đền Công Đồng Bắc Lệ.
 - Căn cứ theo truyền thuyết và các bản văn chầu thì Đền Công Đồng Bắc Lệ chính là nơi Mẫu Thượng Ngàn hiển linh, âm phù; Đền Suối Mỡ là thắng tích lưu lại dấu vết bà tu tiên luyện đạo còn Đền Đông Cuông là nơi bà giáng sinh và ngự.
 - Đền Công Đồng Bắc Lệ còn là nơi thờ chính của Chầu Bé. Một vị thánh chầu nổi tiếng trong Tứ Phủ Chầu Bà. Tương truyền Chầu Bé là vị thánh chầu luôn hầu cận bên Mẫu Thượng Ngàn. Chính vì thế, khi đến Đền Công Đồng Bắc Lệ, chúng ta thường phải khấn tấu Chầu trước khi vào lễ Mẫu.
5. Lễ hội Đền Công Đồng Bắc Lệ



 - Lễ hội chính của Đền Bắc Lệ được tổ chức vào ngày 20 tháng 9 Âm lịch. Nhưng hiện nay với sự độc đáo của phong cảnh sơn thủy hữu tình cũng như sự linh thiêng của ngôi đền nên Đền Công Đồng Bắc Lệ lúc nào cũng đông khách thập phương đến vãn cảnh, hành lễ như lễ hội.
 - Lễ hội gồm có các phần lễ chính như lễ tắm ngai, lễ chính tiệc, lễ rước. Lễ tắm ngai diễn ra trước lễ rước. Trong đó, người dân lấy nước suối đền Bắc Lệ về lau tượng Mẫu đệ nhất Thượng ngàn và ngai đức vua cha Ngọc Hoàng. Lễ chính tiệc bao giờ cũng có cỗ tam sinh làm vật hiến tế. Ngoài ra, còn có nhiều đồ lễ mã khác như voi, ngựa, thuyền, mũ, hình nhân. Cỗ tam sinh dâng ban Công Đồng, ban Ngũ vị Tôn Ông, cỗ chay (có khi cả mặn) ban cho Mẫu. Sau đó, lễ rước Mẫu đi xem hội trong tiếng chiêng, trống rộn ràng. Đoàn rước đến đền Đèo Kẻng (một di tích liên quan đến đền Bắc Lệ) làm đại tế. Đại tế ở Đền Đèo Kẻng xong mọi người quay về làm đại tế đền Công Đồng Bắc Lệ.
* Hi vọng bạn sẽ có được vài "chiến lợi phẩm" sau chuyến du lịch ý nghĩa của mình!