1. Giới thiệu chùa núi Tà Cú

Núi Tà Cú cao 649m, nằm ven quốc lộ 1A, xã Tân Lập, huyện Hàm Thuận Nam, cách Phan Thiết khoảng 28km. Chùa núi Tà Cú là một quần thể chùa gồm chùa Trên hay còn gọi là Linh Sơn trường Thọ và chùa Dưới còn được gọi là Long Đoàn.

Chùa núi Tà Cú toạ lạc trên sườn núi Tà Cú ở độ cao 400m, gồm chùa Trên được xây dựng năm 1879 nhưng trước đó nhiều năm đã có chùa thờ Phật bằng mái tranh vách đất và chùa Trên được xây dựng sau khi tổ Hữu Đức viên tịch.

Chùa Núi được xây dựng ở một nơi quanh năm có cây xanh, suối chảy, chim vượn ở ngay cạnh chùa, do nhà sư Trần Hữu Đức trụ trì.

Từ dưới chân núi, leo lên hàng trăm bậc tam cấp theo những con đường ngoằn ngoèo giữa rừng già mới đến chùa. Ở đây quanh năm không khí trong lành, mát mẻ, nhiệt độ trung bình từ 18 – 22 độ C, hơi nước toát ra từ núi đá với không khí mát lạnh hấp dẫn trong mùa hè. Phong cảnh hùng vĩ nên thơ của núi rừng làm cho chùa Núi càng thêm nổi tiếng.



2. Lịch sử chùa Núi tà Cú

Nam 1872, nhà sư Trần Hữu Đức – pháp danh Thông Ân từ miền Trung một mình vượt núi, xuyên rừng, lên đỉnh núi Tà Cú tìm đến nơi an tịnh để tu hành. Mãi 7 năm sau, những người đi rừng mới phát hiện ra hang đá nơi tu hành của nhà sư nên đã góp công dựng.

Nhà sư là thầy thuốc giỏi, tương truyền vào năm 1880, hoàng thái hậu Từ dũ lâm trọng bệnh, nhà sư đã cứu hoàng thái hậu thoát khỏi căn bệnh hiểm nghèo, vua Tự Đức tỏ lòng cảm phục sư tổ ban sắc phong bốn chữ Linh Sơn Trường Thọ cho nơi sư tổ sáng lập và tu tịnh.  Nhà sư vừa tu hành vừa bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân được 16 năm thì viên tịch. Từ đó, nhà chùa lấy ngày 5 tháng 10 hàng năm làm ngày giỗ tổ.



3. Vẻ đẹp chùa núi Tà Cú

Quần thể chùa Núi được xây dựng theo lối kiến trúc phái Bắc Tông thường thấy dù qua nhiều lần trùng tu vẫn giữ được nét riêng cổ kính với mái cong lợp ngói, lưỡng long chầu nguyệt đã nhuốm dày bao lớp rêu phong tồn tại với thời gian.

Tổng thể di tích Linh Sơn Trường Thọ không thể tách rời những kiến trúc tượng Phật, tháp mộ, miếu thờ, ao thất bảo được xây dựng sau này.




Công trình mang tính đồ sộ và độc đáo nhất là pho tượng phật Thích Ca Mâu Ni nhập niết bàn dài 49m cao 11m với tư thế nằm nghiêng, lưng tựa vào vách núi, gối đầu lên tay, được xây dựng từ năm 1962 và gần 4 năm sau mới hoàn thành.

Cách Pho tượng Phật nằm chừng 50m là nhóm Tam Thế Phật: A Di Dà, Quan Thế Âm Bồ Tát, Ðại Thế Chí, cả 3 pho tượng đều có chiều cao khoảng 7m.




Phía chân tượng phật nằm, ven bãi đá ngổn ngang mọc đầy những cây thuốc ngũ gia bì, chuối đá … có một hang đá, cửa vào rất hẹp chỉ đủ một người. Lối vào trong có tảng đá bằng phẳng là nơi Tổ thiền tịch nay trở thành chỗ thờ